De semantische strijd tussen ‘wens’ en ‘eis’

verbindingAlgemeen

Kan een wens ook een eis zijn binnen een aanbesteding? Die vraag stond centraal in het kort geding dat Koning & Hartman aanspande tegen onder andere de politie in de ARC2-zaak. Het zoveelste hoofdstuk in de politieportofoon-saga. “Koning & Hartman heeft zich voorgedaan als Abiom.”

 

Edwin Brandse, directeur products en systems bij Koning & Hartman (K&H), staat in de Haagse rechtbank met een briefje in zijn hand een tekst voor te lezen. Het gaat over de testmethode van de portofoons voor de politie, maar de rechter luistert allang niet meer. Ze moet weg en heeft met een hamertik de sessie een paar minuten daarvoor al gesloten met de woorden: “uitspraak is op 14 november”. Bas de Grood van Abiom kijkt chagrijnig naar Brandse. Abiom is leverancier en heeft zich tijdens de procedure aan de kant van de politie gevoegd. De CEO van het Wijchense bedrijf houdt wijselijk zijn mond. De strijd in de rechtbank was al grimmig genoeg op deze 24e oktober.

 

Noblesse

Waar gaat het om? Er is een aanbesteding voor portofoons voor de politie, de politieacademie, de douane en de DJI (Dienst Justitiële Inrichtingen). De aanbesteding bestaat uit een minicompetitie, die wordt gewonnen door Abiom. K&H komt als tweede uit de bus. Maar, stelt Koning & Hartman, de inschrijving van Abiom is ongeldig, omdat op het moment van inschrijven het product niet een CTK-gecertificeerd product is.

En de controle daarop is niet adequaat gebeurd door de politie”, betoogt de raadsman van K&H. “De raadsman beredeneert als volgt: in eerste instantie vraagt de politie om een toestel dat bluetooth 4.1 heeft. Abiom biedt de Sepura SC2020 aan, met een CTK-certificaat. Maar de Sepura SC2020 die Abiom heeft aangeboden is volgens K&H slechts uitgevoerd met bluetooth 2 en als het Bluetooth 4.1 wil hebben, moet er een nieuwe CTK-keuring komen. “Abiom heeft iets beloofd wat ze niet kan waarmaken”, stelt de advocaat van K&H. En dat had de politie moeten uitzoeken. Dat heeft de politie niet gedaan en dus is het de fout van de politie dat een niet CTK-gecertificeerd toestel heeft gewonnen.

Als de politie zegt dat ze gaan gunnen aan Abiom heeft de politie dus niet gecontroleerd of het toestel Bluetooth 4.1 heeft. Het MDC kan het niet zeggen, want zij testen daar niet op. K&H twijfelt er niet aan dat er verschillen bestaan tussen de referentieportofoon en de gunningsportofoon. Wat K&H betreft zijn er twee smaken: of de release 4.1 bestaat niet en dan is het duidelijk. Of hij bestaat wel en dan is de release van na de CTK-keuring en valt voor Abiom het doek. Het zou voor K&H onbestaanbaar zijn als men hiermee wegkomt. Het is de politie geweest die deze tender zo heeft ingestoken. Noblesse oblige”, wat de jurist van Koning & Hartman betreft.

 

Softwarematig

K&H heeft bezwaar dat Abiom punten heeft gescoord op de wens voor Bluetooth 4.1”, zegt de raadsvrouw van de politie. “Koning &Hartman heeft hierop gescoord en Abiom heeft hierop gescoord. Want de portofoon van Abiom beschikt over bluetooth die niet op een hardwarematige manier door de opdrachtgever zelfstandig kan worden geactiveerd. Dat staat ook in de regels: bluetooth wordt niet getoetst voor CTK. K&H pleit dat er een softwarematige aanpassing nodig is, maar dat staat niet in de eisen. Er staat dat er geen hardwarematige aanpassing nodig is.”

Ze legt het uit: eis 1.0.5 is een eis dat een portofoon CTK-gecertificeerd is. De achtergrond van de eis is dat portofoons voor C2000 alleen mogen worden gebruikt als het een CTK heeft. Elke wijziging moet in een herkeuring. “Dat is een doorlopend proces. De CTK is niet in beton gegoten. De politie heeft bluetooth in de wensenlijst gezet. Nu is het gebruik van bluetooth nog niet aan de orde, maar de kans bestaat dat dit wel gaat gebeuren. Bluetooth is een wens: het is nog niet aan de orde, maar de beschikbaarheid moet er zijn om het niet uit te sluiten.”

In de wens staat dat de aangeboden portofoon over de functionaliteit moet beschikken, die op een later moment zonder hardwarematige aanpassingen door de opdrachtgever zelfstandig kan worden geactiveerd. Het gaat om de beschikbaarheid van een functie, die de politie zelf moet kunnen aanzetten. De advocaat van de politie: “De achtergrond is het verleden met Motorola-portofoons, waarbij de politie voor het activeren van functionaliteiten in de hardware eerst een licentie moest aanschaffen, en het alleen mocht laten activeren door een derde. Dat wil de politie niet meer. Over softwarematige aanpassingen staat niets. Dat is ook logisch, want de softwarematige aanpassingen zullen continu plaatsvinden.”

De politie heeft getest of er bluetooth 2 of 4.1 in zat. De firmware werd geladen en dat ging probleemloos. “Dat is precies wat de wens vraagt. De modules zitten in de portofoons en die werken zonder hardwarematige aanpassingen. Dat is de wens en zo moet je hem lezen.”

Daarnaast claimt de politie dat bluetooth een wens is en geen eis. “En vergeet niet: alle inschrijvers hebben met de praktijksbijlage, waar alle testen en toetsen instaan, ingestemd. Toen had Koning & Hartman wat moeten zeggen. De werkwijze van de politie kan je nu niet meer ter discussie stellen. Onze conclusie is dat de vorderingen van K&H louter giswerk zijn. Wat de politie betreft is er geen bewijslast. Abiom heeft een geldige inschrijving gedaan. Maar zelfs bij minder punten had Abiom nog steeds het beste voorstel.”

 

Gekunsteld

Ook Abiom gaf aan het een en ander te willen verduidelijken. Vanwege het belang van de Sepura-distributeur is het Wijchense bedrijf tussengekomen. De advocaat van Abiom: “Er is een aantal zaken die ik wil verduidelijken. Koning & Hartman meent dat onze inschrijving ongeldig is, omdat de portofoons niet zouden voldoen aan de CTK-certificering. De onderbouwing is nogal gekunsteld. Van de politie hebben we kunnen horen dat de beweringen van K&H onjuist zijn. De integratie van bluetooth was een wens. De portofoon dient er hardwarematig over te beschikken. K&H richt zich op de softwarematige inzet. Maar de wens is alleen hardwarematig. Dat verwijst naar wensen in de toekomst. Dat de wens gericht is op de toekomst, leidt ertoe dat softwarematige aanpassingen mogelijk zijn. Dat kan ook niet anders, want de politie heeft geen devices beschreven, die ze eraan wil koppelen.”

De advocaat pleit dat de vraag van de politie was dat de portofoons klaar moeten zijn voor bluetooth 4.1 en goedgekeurd moeten zijn voor CTK en dat zijn ze. “Koning & Hartman stelt, maar voldoet niet aan de bewijslast. Het bedrijf heeft nagelaten om bewijs te leveren voor deze aantijgingen. Deze zijn bovendien onrechtmatig en dat zegt meer over Koning en Hartman dan over Abiom.”

 

Afgekraakt

Misschien wel het meest opvallende aan deze zaak, is dat Koning & Hartman überhaupt een zaak aanspant tegen de politie. Het gebeurt niet snel dat een bedrijf met jarenlange ervaring bij de nood- en hulpdiensten zo’n stap zet. Er zijn immers nog lopende projecten en samenwerkingsverbanden tussen de politie en K&H. Maar K&H procedeert en lijkt ver te gaan. Zo vertelt de advocaat van Abiom dat Koning & Hartman valse verklaringen heeft overlegd en heeft gesuggereerd dat Abiom rommelt met portofoons. De raadsvrouw van Abiom: “Koning & Hartman heeft zich telefonisch voorgedaan als Abiom. De medewerkers van K&H belden met allerlei kantoren van Sepura in diverse landen en lokten uitspraken uit die in deze zaak als bewijs worden gepresenteerd. We praten over gesprekken met Sepura in Duitsland, België, Spanje en Engeland. Maar de in die landen gestelde eisen aan portofoons kun je niet vergelijken met de eisen in Nederland. En daar gaat het ook niet om. Je moet kijken naar de feiten en het bewijs daarvan en niet naar vermeende uitlatingen.” Volgens haar heeft Koning & Hartman zelfs het product van Sepura afgekraakt in een video.

De advocaat van K&H weerlegt dat het technologiebedrijf vuil speelt of heeft gespeeld of onder een valse naam telefoongesprekken heeft gevoerd met kantoren van Sepura. En de video? De video die hier waarschijnlijk wordt bedoeld is een producttest van Motorola in hun testlaboratorium, meent K&H. “Deze zaak is het gevolg als je bluft in de aanbesteding. Sepura valt door de mand. Wij zeggen dat de eis niet kan worden losgelaten van de wens. Als de politie toetst op 4.1 moet je software downloaden en dan doet hij het. Sepura heeft 4.1 niet in de portofoon aangebracht. Daarmee is de CTK-keuring vervallen.”

 

Kritiek

De felheid van Koning & Hartman valt te verklaren om twee redenen. Ten eerste is het aandeel missiekritische producten belangrijker voor het bedrijf geworden. Met de verkoop van hun glasvezeltak (Koning & Hartman Network Services) aan Standard Investment per 11 april dit jaar neemt de totaalomzet van het bedrijf met ongeveer 20 miljoen euro af. Het gedeelte van de omzet dat moet komen uit radiotechniek en missiekritische communicatie neemt dan logischerwijs toe. Met andere woorden: missiekritische communicatie is erg belangrijk voor Koning & Hartman.

Het tweede aspect is impliciete kritiek op aanbesteden in Nederland. Bij grote overheidsopdrachten geldt het principe ‘winner-takes-all’ steeds meer. Dus als je een tender wint, zit je de komende vijf tot tien jaar op rozen, maar zullen alle concurrenten het lastig krijgen om de tent draaiende te houden. Het belang van een tender als deze wordt dan groter.

 

verbindingDe semantische strijd tussen ‘wens’ en ‘eis’